جستاری در ادبیات

یلداتون مبارک

ای سایه! سحر خیزان دلواپس خورشیدند
زندان شب یلدا، بگشایم و بگریزم

هوشنگ ابتهاج (سایه)
+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام آذر 1390ساعت 8:32  توسط رضا شبانکاره  | 

گفت و گوی رضا شبانکاره با زنده یاد منوچهر آتشی، در باب شعر و جایگاه شاعرانگی شاملو

گفت و گوی رضا شبانکاره با زنده یاد منوچهر آتشی، در باب شعر و جایگاه شاعرانگی شاملو

شعر شاملو در چالشی نو

در سال 1384 در پی انتشار مجموعه نقدهای منوچهر آتشی بر شعر و جایگاه شاعرانگی، نیما یوشیج، فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، مهدی اخوان ثالث و احمد شاملو از سوی انتشارات آمیتیس، بهانه یی شد تا در سالروز درگذشت شاملو، گفت و گویی  با آتشی انجام دهم، که ما حصل آن  را در پی خواهید خواند.

عکس از: مریم زندی
عکس از: مریم زندی

شبانکاره: تحولات فرمی و زبانی شعر شاملو را در حیطه ی تاریخی شعر معاصر ایران چه گونه ارزیابی می کنید؟ به فرض این که شعر شاملو، صرفن سیاسی باشد، چه طور می شود؟!آتشی: نقد جدی من به شعر شاملو هم، ناشی از همین تک بُعدی نگریستن شاملو در قالب فرم و زبان است. به گمان من زبان هر روز پیچده و پیچده تر می شود. زبان باید توانایی چند وجهی و چند بعدی در شعر معاصر ما را داشته باشد و این توانایی باید در خود شاعر به وجود آید و پرورش یابد. اگر زبان شعر چند وجهی باشد، شاعر و مخاطب می توانند انسان های پیرامون و جهان را بهتر درک کنند و پیام های انسانی ی جهانشمول را بهتر ترویج دهند و متکثر نمایند.
در زبان ِ "آرکاییک" که شاملو از آن بهره می برد، همان دیدگاه سیاسی نگر و نخبه گرایی را شاهد هستیم، زیرا زبان مستعدی برای مانور زبانی ینست، و شعر شاملو، شعری مبتنی بر نخبه گرایی است. در عین حال، درورانی که شاملو می زیست، این گونه شعرها ]شعرهای چریکی و سیاسی[، ارزش های سیاسی و اجتماعی خاص و ویژه یی پیدا کرده بودند و ما می توانیم شاملو را "شاعری چریکی" بدانیم. اما وقتی این ضرورت ها از بین رفت و برداشته شد و بسیاری از حجم شعرهای شاملو نیز از این دستند، به یک شعر فراموش شده خواهد رسید و مبدل می شود. برای این که، این ضرورت ها و ضربه های سیاسی و اجتماعی روزمره بوده اند. و به خاطر همین مسائل – از بین رفتن ضرورت ها و آستانه ی سیاسی شاملو- جایگاه این گونه شعرها هم در جامعه کم رنگ تر می شود. یکی از دلایل دیگر کم رنگ شدن شعر شاملو در جامعه و عامه ی مردم تغییر افق ها، نیازها و واکنش هایی است که در شعر امروز اتفاق افتاده است. یعنی این که شعر امروز به شعر "معیار" و "ساده تری" تبدیل شده است تا بتواند در عین حال که زبان هر روز پیچده تر می شود،  با مردم عادی ارتباط برقرار کند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم آذر 1390ساعت 16:36  توسط رضا شبانکاره  | 

عقربه ی شماره ی دوم به روز شد, عقربه به وقت باباچاهی

عقربه ی شماره ی دوم به روز شد

www.aghrabe.com

دبیر بخش نقد و نظر: رضا شبانکاره


نقد و نظر

چهره‌ها  (علی باباچاهی) :

به کوشش ِ رضا شبانکاره
دبیر بخش نقد و نظر تارنمای عقربه

تکه‌هایی از سخنرانی علی باباچاهی            اکبر قناعت زاده

برشی از “با باباچاهی بودن”                        محمد آشور

دویدن به سمت نامعلوم                               احسان مهدیان

این آنتی تزِ نامتقارن                                    اکبر قناعت‌زاده

تکرار در شعر باباچاهی                                محمد لوطیج

بازخوانی شعر اسباب‌بازیِ علی باباچاهی       محمد لوطیج

نقدی بر مجموعه شعر”گل باران هزار روزه”ی علی باباچاهی        محمد آشور

باباچاه”یسم در “گل باران هزار روزه“                             سریا داوودی حموله


اینترنت، یکطرفه عاشق من است                   گفتگوی عقربه با علی باباچاهی


نکته: بازنشر مطالب بدون اجازه از سایت عقربه و نویسندگان آن مجاز نمی باشد


برچسب‌ها: عقربه, شماره ی دوم, نشریه الکترونیکی فرهنگی ادبی, علی باباچاهی, شعر امروز پیشرو ایران, رضا شبانکاره
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم آذر 1390ساعت 0:1  توسط رضا شبانکاره  | 

گزارشی از کتاب یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان

گزارشی از کتاب یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان، نوشته ی جهانگیر هدایت و بازتاب فعالیت های فرهنگ دوستان بوشهری در بازشناساندن صادق هدایت تصویر صدسالگی هدایت جهانگیر هدایت در کتاب یکصد سالگی صادق هدایت از "محسن برغندان" و "غلامرضا شبانکاره" فعالان مطبوعاتی استان بوشهر قدردانی به عمل آورد. اخیرن از سوی نشر دنیای دانش در تهران کتابی تحت عنوان " یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان" به اهتمام و نگارش "جهانگیر هدایت"- برادرزاده ی صادق هدایت – منتشر شده است. این کتاب که حاوی اطلاعات و گزارشات مفصل در باره ی تلاش های نویسندگان، هنرمندان، دانشگاهیان و جوانان ایران و جهان در گرامی داشت یکصدسالگی صادق هدایت می باشد، به منظور انعکاس فعالیت های دوستداران صادق هدایت تدوین و نوشته شده است. نویسنده ی کتاب "یکصدسالگی صادق هدایت در ایران و جهان" در مقدمه این کتاب درباره ی ضرورت تالیف کتاب چنین می نویسد: " نسل های آینده این کتاب را به عنوان یکی از اسناد تاریخ ادب و هنر ایران زمین با تمام وجود خود خواهند خواند و داوری خواهند کرد. ]...[ در کتاب حاضر شرح هر یک از برنامه ها و اقداماتی که در راستای یکصدسالگی صادق هدایت اجراء شد به تفصیل آمده و نام کلیه ی کسانی که در این امور مشارکت و معاضدت و فعالیت داشته اند نیز آمده است. این کمتر کاری بود که می توانستیم انجام دهیم. بدیهی است برنامه ها بر حسب تاریخ امده اند و تا آنجا که مقدور بوده حتا جزییات برنامه نگاشته شده و متن سخنرانی ها و مقالات و غیره نیز در این کتاب مندرج اند." جهانگیر هدایت در این کتاب گزارش کاملی از برگزاری نمایشگاه های عکس و نقاشی، سخنرانی ها و بزرگداشت ها در محافل ادبی و دانشگاهی سراسر ایران و جهان، انتشار کتاب های صادق هدایت، نحوه ی چگونگی را اندازی مسابقه ی داستان نویسی کوتاه صادق هدایت و ... را ارائه کرده است. در پایان کتاب نیز از خانه ی پدری هدایت و دوران سنی گوناگون هدایت تعدادی تصاویرآورده شده است. نشریه ی شوکران درباره ی این کتاب چنین می نویسد: "کتابی که اکنون منتشر شده در واقع بخشی از ادبیات این مملکت است و در آینده ای دور به صورت یک کتاب مرجع درخواهد آمد. دانشجویان، استادان، محققین و دیگران در تمام نقاط جهان می پرسند در یکصدسالگی صادق هدایت، خالق شاهکاری چون بوف کور و بزرگ اندیشی در ادبیات فارسی در ایران چه کردند؟ دنیا چه کرد؟ این کتاب تا حد نسبتا قانع کننده ای پاسخگوی بسیاری از پرسش ها است. به گفته ی جهانگیر هدایت ممیزی بخشی از از انتقادات و سخنرانی ها و وقایع را حذف یا ناقص کرده است." در این میان نیز اقدامات دو تن از فعالین فرهنگی و مطبوعاتی استان بوشهر و استقبال فرهنگ دوستان این استان از مسابقه ی صادق هدایت توسط جهانگیر هدایت نیز یاد شده است. صفحه ی 160 کتاب "یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان" تحت عنوان "محسن برغندان از بوشهر" به ایشان و فعالیت هایش در بازشناساندن صادق هدایت در بوشهر اختصاص یافته است. نویسنده ی کتاب درباره ی وی چنین می نویسد: " در این میان محسن برغندان از بوشهر با نگارنده تماس گرفت و عشق بی حد خود را به صادق هدایت اظهار و ضمنا خواست مطالب و مقالاتی برای او بفرستم که در جراید بوشهر منتشر سازد. جالب بود که جوانی از بوشهر چنین می خواست در زمینه ی مطرح کردن صادق هدایت فعال باشد و به همین مناسبت یک سلسله مکاتبات و مذاکرات تلفنی فیمابین بر قرار شد و حاصل کار آن که مصاحبه ها و مقالات و اخبار و اطلاعاتی برای آقای برغندان فرستادم و این جوان بوشهری نسبت به درج این مطالب در جراید بوشهر مخصوصا "نصیر بوشهر"و "نسیم جنوب" همت گماشت که چاپ و منتشر شدند. در ایامی که نمایشگاه کتاب و پوستر صادق هدایت در تهران برقرار بود آقای برغندان به تهران امد و از نزدیک ملاقات و گفتگو داشتیم و لازم می دانم از فعالیت های همه جانبه ی ایشان در بازشناساندن صادق هدایت دردیار مردان سلحشور بوشهر صمیمانه تشکر کنم" جهانگیر هدایت در جای دیگر کتاب صفحات 172 و 173 را به گزارش فعالیت های "غلامرضا شبانکاره" روزنامه نگار و فعال فرهنگی دشتستانی که با دفتر صادق هدایت ارتباط نزدیکی نیز دارد، تحت عنوان "نمایشگاه عکس صادق هدایت در برازجان" اختصاص می دهد. نویسنده ی کتاب در دو صفحه که به این نمایشگاه توجه داشته، چنین می نویسد: (( نمایشگاه عکسی از صادق هدایت به مناسبت یکصدمین سالگشت تولد بزرگ مرد داستان نویسی ایران زمین در شهر برازجان برگزار شد. این نمایشگاه عکس از چهارشنبه دوم بهمن ماه تا نهم بهمن ماه 1381 در خیابان بیمارستان – فرهنگسرای ارشاد برازجان برقرار بود و مسئول آن "غلامرضا شبانکاره" بود که یکی از خبرنگاران هنر دوست و برجسته در برازجان می باشد. غلامرضا شبانکاره در نامه یی برای نگارنده می نویسد:" سلامی به مهر، سلامی به صمیمت، سلامی به مهربانی و سلامی به محبت های شما بزرگوار... هم چنین از ارسال عکس ها، جواب نامه ها و مجموعه عکس صادق هدایت سپاس. از این که شایسته دانستید و با نشریه ی استانی ]آوای بهارستان[ مصاحبه نمودید ..." این نمایشگاه مورد توجه واقع شد و همراه با بحث و گفتگو بود. برای همین نمایشگاه پوستر کوچکی تهیه شده که ملاحظه می فرمایید. این گونه برنامه ها در اقصا نقاط مملکت نشانه گر این واقعیت است که ریشه ی فرهنگ و ادب اصیل ایرانی هنوز در اکثر نقاط ایران در اب است و امید ثمری هم هست.)) نویسنده ی کتاب روبروی این مطلب نیز عکس پوسترنمایشگاه را آورده است.درهمین کتاب جهانگیر هدایت، دوستداران صادق هدایت دربرازجان وبوشهر را کنارشهرهای اصفهان، کرج و رودهن آورده وآنها را ازاولین افرادی می داند که دراولین سال برگزاری مسابقه ادبی صادق هدایت درشهرستان های خود با دفتر صادق هدایت به شخص اوهمکاری وهمیاری داشته اند. همین نویسنده در صفحه ی 9 کتاب دیگری به نام "یاد صادق هدایت 82" که در برگیرنده گزیده داستان های مسابقه ی داستان نویسی صادق هدایت و گزارش آن مسابقه در سال 82 می باشد، از فعالیت داستان نویسان و دوستداران صادق هدایت در استان بوشهر به نیکی یاد می کند و می نویسد: (( حال در بسیاری شهرستان ها علاقمندانی ساکن بودند که بسیار به کارهای صادق هدایت علاقه مند بوده و مترصد بودند هر اقدامی لازم است به انجام برسانند ] ...[ گفتنی است این فعالیت در جنوب ایران در مناطقی چون بوشهر، کنگان، بندر دیر، اهواز و برازجان بسیار جالب می نمود.)) به هر روی آن چه آمد برخی از گزارشاتی بود که فعالین فرهنگی استان بوشهر در راستای بازشناساندن صادق هدایت انجام داده اند و آن چه که انجام شده برخی از آنها از چشم آقای جهانگیر هدایت – میراث دار آثار و مدیر دفتر صادق هدایت – دور نمانده، به رشته ی تحریر در آمده است. البته برخی از فعالیت های نویسندگان و نشریات استان بوشهر نیز که در همین سال یا سال های بعد در بازشناشاندن شخصیت و افکار صادق هدایت انجام شده در کتاب "یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان" سخنی به میان نیامده، که می توان به تلاش های شبانکاره در سال 82 ، نشریه بیرمی که در نوروز 82 و سال های بعد مطالب ویژه یی به صادق هدایت اختصاص داده اند، اشاره نمود. در سال 1381 نشریه ی وزین " نسیم جنوب بوشهر" به طور هفتگی و مستمر مطالبی درباره ی صادق هدایت منتشر نموده است که می تواند در جلد دوم کتاب "یکصد سالگی صادق هدایت در ایران و جهان" به نگارش در آیند. به هر حال توجه جهانگیر هدایت به فعالیت های دوستداران صادق هدایت در برازجان و استان بوشهر قابل توجه و ستایش است. این نکته نیز قابل بیان است که داستان نویسان استان بوشهر همواره از طرفداران پر و پا قرص آراء و میراث فکری و داستان نویسی صادق هدایت می باشند و در این راستا فعالیت های گوناگونی از سال 1381 همزمان با گرامیداشت یکصدسالگی تولد صادق هدایت تا کنون در محافل فرهنگی و مطبوعاتی به انجام رسانیده اند و هم چنین همواره به طور فعال در مسابقه ی ادبی (داستان نویسی) صادق هدایت که همه ساله از جانب سایت سخن و دفتر صادق هدایت وبا تلاش های همه جانبه جهانگیر هدایت برگزار می شود، شرکت می جویند و گه گاهی نیزدر چندین دوره یی که این مسابقه برگزار شده، داستان نویسانی از این دیار توانسته اند به جایگاه درخور و شایسته یی دست یازند که در این میان می توان به افرادی نظیر "سعید برداستانی" و "دکتر علی صالحی" و... اشاره داشت. ناگفته پیداست در مجموعه گزیده داستان های شرکت کنندگان که هر ساله منتشر می شود، همواره داستانی از داستان نویسان استان بوشهرهم چون "امید غضنفر" و... به چشم می خورد.
+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم آذر 1390ساعت 23:49  توسط رضا شبانکاره  |